ورم صورت بعد از ارتودنسی در بین بیماران گاهی مشاهده میشود. براکت یا اکسپندر، وسیله گسترش دهنده فک، ممکن است بافت های داخل دهان را تحریک کند و باعث حساسیت یا تورم موضعی شود. این حالت با ورم واقعی صورت تفاوت دارد و نباید هر تورمی را بخشی طبیعی از درمان دانست.
اگر صورتتان ورم کرده است، برای بررسی علت با دندانپزشک تماس بگیرید. تورم همراه با مشکل تنفس یا بلع به مراجعه فوری به اورژانس نیاز دارد. تورم بافت های اطراف اکسپندر را هم با کلینیک ارتودنسی در میان بگذارید.
آیا ورم صورت بعد از ارتودنسی طبیعی است؟
در روزهای نخست پس از نصب براکت، احساس فشار و حساسیت دندان ها ممکن است در بیماران ایجاد شود. دستگاه ارتودنسی با فشار ملایم و مداوم، دندان ها را به تدریج حرکت میدهد. لب ها، گونه ها و زبان نیز برای سازگار شدن با حضور براکت ها و سیم ها به زمان نیاز دارند.
شدت این ناراحتی در افراد متفاوت است. بیشتر بیماران آن را دردی مبهم توصیف میکنند، نه دردی تیز. سایش براکت یا سیم به داخل لب و گونه هم میتواند حساسیت یا زخم های کوچکی ایجاد کند. این تحریک بیشتر پس از نصب یا تنظیم دستگاه دیده میشود و معمولا با سازگار شدن دهان کاهش پیدا میکند.
تورم واقعی صورت با این ناراحتی ها فرق دارد. ورم ممکن است یک طرف یا هر دو طرف صورت را درگیر کند و برای تشخیص علت آن، باید محل تورم و علائم همراه بررسی شود.
علت های ورم بعد از ارتودنسی
تماس براکت یا سیم با لب و گونه
با حرکت دندان ها، امکان دارد موقعیت سیم ارتودنسی هم تغییر کند و بخشی از آن به بافت نرم دهان ساییده شود. ادامه این تماس میتواند در لب یا داخل گونه قرمزی، تورم موضعی و زخم های کوچک ایجاد کند.
بعضی غذاها یا صحبت کردن طولانی نیز گاهی ناراحتی را بیشتر میکنند. تورم محدود به بافت داخل دهان، با ورمی که از بیرون صورت دیده میشود تفاوت دارد.
التهاب لثه و تجمع پلاک
تمیز کردن اطراف براکت ها و سیم ها به دقت بیشتری نیاز دارد، چون ذرات غذا و پلاک میتوانند در این نواحی جمع شوند. باقی ماندن پلاک در امتداد خط لثه، احتمال التهاب لثه یا جینجیویت را افزایش میدهد.
نشانه های التهاب لثه عبارت اند از:
- قرمزی و پف کردن لثه
- حساسیت لثه
- خونریزی هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
عفونت دندان یا آبسه
آبسه پری آپیکال، عفونتی در ناحیه انتهای ریشه دندان است. این مشکل زمانی ایجاد میشود که باکتری ها از راه پوسیدگی یا ترک دندان به پالپ، یعنی بافت داخلی دندان، برسند و عفونت به اطراف ریشه گسترش پیدا کند.
علائم احتمالی عفونت شامل موارد زیر است:
- درد شدید و ضربان دار دندان
- حساسیت یا درد هنگام جویدن
- تب
- بوی بد دهان
- تورم گونه یا فک
ورم یک طرفه صورت همراه با دندان درد میتواند منشأ دندانی داشته باشد، اما تشخیص قطعی به معاینه نیاز دارد.
حساسیت به مواد دستگاه ارتودنسی
گاهی تورم لب یا بافت های دهان با حساسیت به مواد به کار رفته در دستگاه ارتباط دارد. در یک گزارش موردی، تورم مکرر لب در دختری ۱۲ ساله که دستگاه ارتودنسی حاوی نیکل داشت، پس از خارج کردن دستگاه متوقف شد.
این گزارش، نیکل را به عنوان یکی از علت های احتمالی حساسیت نشان میدهد، اما به تنهایی نشانه شایع بودن این واکنش در بیماران ارتودنسی نیست. اگر احتمال حساسیت وجود داشته باشد، علت تورم باید بررسی شود.
علت هایی که ارتباطی با ارتودنسی ندارند
شروع تورم در دوران ارتودنسی لزوما به معنای ارتباط آن با دستگاه نیست. مشکلات دیگری هم میتوانند باعث ورم صورت شوند، از جمله:
- واکنش حساسیتی به غذا یا دارو
- ضربه و آسیب به صورت
- عفونت هایی مانند سلولیت یا سینوزیت
- آنژیوادم، نوعی تورم که میتواند لب ها، زبان یا اطراف چشم را درگیر کند
ورم صورت بعد از ارتودنسی چقدر طول میکشد؟
درد و حساسیت معمول دندان ها اغلب در فاصله ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تنظیم دستگاه بیشتر میشود و طی چند روز فروکش میکند. این زمان بندی مربوط به ناراحتی معمول ارتودنسی است، نه تورم واقعی صورت.
مدت بهبود ورم به علت آن بستگی دارد. نمیتوان برای همه انواع تورم زمان مشخصی تعیین کرد یا انتظار داشت هر ورمی پس از چند روز خودبه خود برطرف شود.
برای کاهش ناراحتی چه کارهایی میتوان انجام داد؟
مراقبت های خانگی زیر برای درد معمول ارتودنسی و تحریک خفیف داخل دهان هستند. تورم واقعی صورت یا احتمال عفونت به معاینه نیاز دارد و نباید فقط به این روش ها اکتفا کرد.
تسکین زخم و تحریک خفیف داخل دهان
حدود نصف قاشق چای خوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید و محلول را به آرامی در دهان بچرخانید. این کار میتواند ناراحتی نواحی تحریک شده و زخم های کوچک را کمتر کند.
پیش از مصرف ژل های بی حس کننده، به ویژه برای کودکان، با دندانپزشک یا داروساز مشورت کنید.
استفاده از موم ارتودنسی
موم ارتودنسی میان سطح براکت یا سیم و بافت دهان، لایه ای محافظ ایجاد میکند. اگر بخشی از دستگاه به لب یا گونه ساییده میشود، موم را به این روش استفاده کنید:
- مقدار کمی موم جدا کنید و به شکل گلوله درآورید.
- آن را روی قسمتی از دستگاه که باعث تحریک شده است فشار دهید.
- در صورت نیاز، به ویژه پس از غذا خوردن یا مسواک زدن، موم را عوض کنید.
تمیز نگه داشتن اطراف براکت ها و سیم ها را نیز ادامه دهید تا پلاک در این نواحی جمع نشود و احتمال التهاب لثه کمتر شود.
کمپرس سرد و مسکن
قرار دادن کمپرس سرد روی سطح بیرونی گونه، در نوبت های ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، ممکن است درد و تورم موضعی را کمتر کند. این روش علت ورم را درمان نمیکند و جای معاینه تورم واقعی صورت را نمیگیرد.
مسکن های بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن نیز میتوانند به کاهش درد کمک کنند، به شرط آنکه مصرفشان برای فرد منع نداشته باشد. دستور مصرف دارو را رعایت کنید و اگر درباره مناسب بودن آن برای خود یا کودکتان تردید دارید، از پزشک یا داروساز بپرسید.
کارهایی که نباید خودسرانه انجام دهید
- برای کنترل مشکل فقط به مسکن تکیه نکنید. کمتر شدن درد به معنای درمان عفونت نیست.
- آنتی بیوتیک را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
- در صورت احتمال عفونت، معاینه را به تعویق نیندازید.
- سیم ارتودنسی را در خانه کوتاه نکنید. این کار خطر آسیب به دهان یا بلعیدن قطعه جدا شده را دارد.
چه زمانی باید سریع مراجعه کرد؟
تورم واقعی صورت، به ویژه اگر ادامه پیدا کند یا بیشتر شود، نیاز به ارزیابی دندانپزشکی دارد. جدول زیر زمان مناسب اقدام را بر اساس علائم نشان میدهد.
| وضعیت و علائم | اقدام مناسب |
|---|---|
| زخم یا قرمزی کوچک داخل لب و گونه، حساسیت خفیف دندان پس از نصب یا تنظیم دستگاه، بدون ورم واقعی صورت یا علائم عمومی | از موم ارتودنسی، آب نمک ولرم و غذای نرم استفاده کنید. اگر ناراحتی ادامه داشت یا بیشتر شد، با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید. |
| ورم واقعی صورت یا فک، به ویژه همراه با دندان درد یا تورم لثه، با تنفس و بلع طبیعی | همان روز با کلینیک تماس بگیرید تا علت تورم بررسی شود. |
| مشکل تنفس یا بلع، تورم سریع و گسترده به ویژه به سمت گردن یا چشم، گرفتگی گلو، تغییر صدا یا ناتوانی در کنترل آب دهان | فوری به اورژانس مراجعه کنید یا با فوریت های پزشکی تماس بگیرید. |
دندانپزشک چگونه علت ورم را بررسی و درمان میکند؟
در معاینه، وضعیت براکت ها، بندها، سیم ها، دندان ها و لثه ها بررسی میشود. براکت شل، سیم خمیده، زخم داخل دهان و تجمع پلاک از مواردی هستند که میتوانند به شناسایی منشأ ناراحتی کمک کنند. محل تورم و علائم همراه نیز در تشخیص نقش دارند.
اگر احتمال عفونت دندان یا لثه وجود داشته باشد، دندانپزشک با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری، منشأ آن را بررسی میکند. علائمی که با حساسیت سازگار باشند نیز ممکن است به ارزیابی تخصصی بیشتری نیاز داشته باشند.
درمان به علت مشکل بستگی دارد. برای نمونه، سیمی که به بافت دهان آسیب میزند ممکن است به تنظیم یا کوتاه کردن نیاز داشته باشد. این کار باید توسط متخصص و با ابزار مناسب انجام شود.
چطور از التهاب و آسیب های دهان پیشگیری کنیم؟
اطراف براکت ها را با دقت تمیز کنید
مسواک زدن و نخ دندان کشیدن دقیق به حفظ سلامت لثه و کاهش التهاب کمک میکند. از مسواک نرم استفاده کنید و برای تمیز کردن اطراف براکت ها و زیر سیم ها وقت کافی بگذارید. باقی نماندن غذا و پلاک در این نواحی، احتمال ناراحتی ناشی از التهاب لثه را کمتر میکند.
مراقب غذاها و ضربه باشید
خوراکی های سفت، ترد یا چسبنده ممکن است به دستگاه ارتودنسی فشار وارد کنند یا به براکت ها آسیب بزنند. نکات زیر به مراقبت از دستگاه و بافت های دهان کمک میکنند:
- از خوردن خوراکی هایی مانند چیپس، ذرت بوداده و آدامس پرهیز کنید.
- به ویژه پس از جلسات تنظیم، غذاهای نرم انتخاب کنید که جویدنشان راحت تر باشد.
- هنگام ورزش از محافظ دهان مناسب ارتودنسی یا محافظ سفارشی استفاده کنید. این وسیله احتمال آسیب ناشی از ضربه و برخورد براکت ها با بافت دهان را کاهش میدهد.
جلسات پیگیری را منظم ادامه دهید
عقب انداختن ویزیت ها میتواند روند درمان را کند کند و رسیدگی به مشکلات دستگاه را به تأخیر بیندازد. مراجعه منظم به متخصص فرصت میدهد تنظیمات لازم را به موقع انجام دهد و بخش هایی از دستگاه را که باعث تحریک دهان میشوند، زودتر شناسایی کند.
مطلب مرتبط: مراقبت از ارتودنسی | چگونه از بریس نگهداری کنیم؟
پرسش های متداول
نتیجه گیری
حساسیت خفیف دندان ها و تحریک داخل لب و گونه پس از نصب یا تنظیم دستگاه معمولا موقتی است. موم ارتودنسی، آب نمک ولرم، غذای نرم و رعایت بهداشت دهان میتوانند این ناراحتی ها را کمتر کنند.
ورم واقعی صورت را به حساب درد معمول ارتودنسی نگذارید و برای بررسی آن همان روز با دندانپزشک تماس بگیرید. مشکل تنفس یا بلع، تورم سریع و گسترده، گرفتگی گلو یا تغییر صدا به اقدام اورژانسی نیاز دارد. در صورت وجود علائم اورژانسی، با ما تماس بگیرید.
